Afgelopen woensdag was het Sederavond, de vooravond van Pesach. Hierbij wordt de Haggada sjel Pesach gelezen, een liturgie met teksten, zegenspreuken en liederen. Twee onderdelen hiervan zijn niet in het Hebreeuws opgesteld, maar in het Aramees: Ha lachma 'dit is het brood' en het slotlied Chad gadja 'een geitje'.
Als je een taal hebt geleerd, moet je die kennis wel bijhouden wil je het niet weer kwijtraken. Voor talen waarmee je in het dagelijks leven nauwelijks in aanraking komt, vergt dat extra inspanning en toewijding. Ook wanneer de kennis toch is weggezakt, komt er door opfrissing van het geheugen vaak weer veel naar boven.
Hebreeuws leren is hartstikke leuk, maar je moet er ook wel hard voor werken. Hier en daar een puzzeltje houdt het luchtig en afwisselend. Deze woordzoeker is geschikt voor beginners en gevorderden en test meteen uw Bijbelkennis.
Dit jaar een andere kerstpuzzel dan anders, geïnspireerd door de Coena Cypriani, een tekst uit de late Oudheid die de Bijbel parodieert, maar tegelijk op speelse wijze onze Bijbelkennis test. (Wellicht kent u het uit Umberto Eco's De naam van de roos, waarin Adson een merkwaardige droom heeft, waarop William hem verteld dat hij deze tekst, die geliefd was onder monniken, heeft gedroomd.) Een koning genaamd Joël geeft een feest, waarop allerlei ongerelateerde bijbelse personages zijn uitgenodigd, die telkens datgene doen, dragen, eten, etc. wat verwijst naar een Bijbeltekst of andere traditie, al blijven sommige onduidelijk.
Zojuist is er een artikel van mijn hand verschenen in de Alef Beet, het blad van de Vereniging Hebreeuws, over de oudste Nederlandstalige grammatica van het Hebreeuws, De Hebreusche grammatica ofte taal-konst (1627) van Sixtinus Amama, hoogleraar te Franeker. In het artikel bespreek ik hoe deze grammatica verschilt van een moderne, zoals Lettinga, maar ook ten opzichte van Amama's tijdgenoten. De Alef Beet is een geschikt platform hiervoor, omdat de lezers naar verwachting kennis hebben van de Hebreeuwse taal en daar interesse in hebben. In tegenstelling tot eerdere publicaties over Amama kon mijn artikel daardoor ingaan op gedetailleerde kwesties. Wat betreft de geschiedenis van de Hebraïstiek en de zeventiende-eeuwse universiteiten ben ik een leek; ik stuitte gewoon al lezende in de Taal-konst op allerlei bemerkenswaardigheden die ik graag voor het voetlicht wilde brengen. Uiteindelijk zijn het een hoop trivialiteiten, maar dat past goed bij de charme van de Alef Beet.
Ik ben zeer vereerd te mogen mededelen dat in januari er een beginnerscursus in groepsverband van start gaat. Deze wordt gegeven op de donderdagavond, van 19:30 tot 21:00 in Tresoar (Boterhoek 1, Leeuwarden). Natuurlijk is er nog ruimte voor u om ook mee te doen, voor het voordelige tarief van 15 euro per les.
Voor een cursist beantwoord ik een aantal vragen over het Aramese Onze Vader. Hoewel Jezus Aramees sprak, zijn dat niet zijn oorspronkelijke woorden. De evangeliën zijn geschreven in het Grieks en vervolgens vertaald naar het Syrisch-Aramees als onderdeel van de Pesjitta. Syrisch-Aramees en Palestijns-Aramees zijn echt andere takken van deze taal, die vanwege zijn grote omvang in ruimte en tijd eigenlijk een eigen taalfamilie vormt.
De cursus Arabisch voor Hebraïsten heeft een vervolg gekregen. Nu we het schrift hebben leren lezen met behulp van woorden die ons bekend voorkomen uit het Hebreeuws, gaan we nu echt met de taal bezig. Hiervoor gebruiken we het boek Arabisch voor beginners 1 van Ed de Moor en Ankie van Pel. De klanken goed uitspreken is een hele uitdaging, maar de audiobestanden bij het boek helpen ons op weg. Het is een prettige methode, die de grammatica helder en overzichtelijk uitlegt en veel oefeningen biedt.
Morgen komt de online groep voor gevorderden in het echt bijeen te Kollum als start van het seizoen. We lezen dan ter gelegenheid van Jom Kippoer weer verder uit het boek Jona. We waren gestrand midden in de maag van de grote vis. We lezen het slot van Jona's gebed. Als alles goed gaat, wordt de profeet daarna weer uitgespuugd op het droge.
Gisteravond is Sjavoeot, het Wekenfeest, begonnen. Dit feest heet zo omdat het zeven weken na Pesach is, oftewel op de 50e dag. Dit is dan ook het feest waartijdens de uitstorting van de Heilige Geest plaatsvindt in Handelingen 2, wat de christelijke feestdag Pinksteren op heeft geleverd. In tegenstelling tot Pinksteren met zijn twee dagen duurt Sjavoeot een hele week en in de diaspora zelfs een dagje langer.
Het onderwerp voor de summer school 2025 is bekend: Fenicisch!
Ook dit jaar lezen we een stukje Esther ter gelegenheid van Poerim, ditmaal het einde van hoofdstuk 1, vanaf vers 16.
